wpcdc28dc1.png
wp59f6b487.png

De overhead

 

Een kort stukje geschiedenis: in 2005 betaalde ik € 44 per maand voor mijn zorgverzekering. Dit jaar zal mijn  premie  met €33 per maand stijgen. De no-claim van € 255 heeft namelijk plaatsgemaakt voor een eigen risico van €150. Ik moet hier gebruik van maken, vanwege mijn medicijnen.  Vanaf 2005 is de stijging 158%! Waarom rijzen de kosten zo de pan uit?

 

De stijgende zorgkosten worden o.a. veroorzaakt door de toenemende behoefte. De samenleving vergrijst, oudere mensen zijn vaker ziek en hebben veel complexe zorg nodig. De premies zullen de komende jaren alleen maar hoger worden. De overheid heeft vorig jaar het leven voor medicijnengebruikers nog wat duurder gemaakt met een verplicht eigen risico van €150. Ik krijg een vergoeding voor deze medicijnen omdat ik epilepsie heb, da’s mooi maar waarom moeten andere belastingbetalers mijn eigen risico bijpassen? “Ik begrijp dat het vervelend voor u is,” zei die vrouw van Menzis nog toen ik mijn verbazing uitsprak over dat ik niet kon kiezen voor een polis zonder eigen risico. De aftrekpost ‘buitengewone kosten’ op de belastingaangifte wordt verder uitgekleed, dus je kunt in de toekomst maar beter geen bril kopen. Op het internet wordt al aangeraden om te hamsteren, wat wil zeggen dat je aan het eind van dit jaar voor de komende tien jaar brillen aan moet schaffen.  

Toch is de toenemende behoefte niet het hele verhaal. Er wordt wel gesteld dat marktwerking, individuele preventieprogramma’s (bijvoorbeeld een gezonde levensstijl), een kleiner basispakket, sanering van de bureaucratie en de patiënt weer centraal stellen de zorg ook eleganter en goedkoper kan maken. Het lijkt erop dat de staat veel verkeerde beslissingen heeft genomen om de zorg in te richten. Waarom denken dan toch veel mensen dat een sterke natie de enige is aan wie je zo’n complexe sector over kan laten. Doet de staat dat wel goed? En zijn er ook alternatieven? Zijn die alternatieven complex en enkel inzetbaar op de lange termijn of zijn ze direct toepasbaar?

 

Solidariteitsprincipe

 

In Nederland betaalt jong voor oud betaald, gezond voor ziek. Dat is wel zo solidair en in de gezondheidszorg is hiervoor voldoende draagvlak. Wij zijn graag bereid om mee te betalen voor mensen die nu kanker, ouderdomskwalen of een verlammende zeldzame ziekte krijgen. De reden voor dit draagvlak is omdat wij begrijpen dat onder een egoïstischer systeem de zorg verschraald, de kosten zullen stijgen en sommige chronisch zieken door de bodem van de samenleving zullen verdwijnen.

Een dergelijk systeem zal tot verdeeldheid in de samenleving leiden, en dat willen we natuurlijk niet. De overheid geeft als reden om de no claim af te schaffen dat deze tot maatschappelijke onvrede leidde, omdat het chronisch zieken automatisch benadeelde. Veel beter is het inderdaad om iedereen die van zorg gebruik maakt, meteen een boete te geven, dan maar iedereen arm! Mocht je dus buiten je schuld in een ambulance belanden, dan krijg je een mooie rekening thuisgestuurd.

 

Erosie

 

De overheid wil overmatig gebruik van de zorg ontmoedigen maar mijn medicijnen mag ik zelf betalen, en die heb ik toch echt nodig. Ik wil hier overigens even ten overvloede melden dat de reden dat ik überhaupt een ziektekostenverzekering heb genomen indertijd is om onder andere mijn medicijnen te vergoeden. Hoe komt de overheid in godsnaam bij een verplicht eigen risico?

Ik weiger eenvoudig te geloven dat ik €1200 per jaar moet neertellen voor die kleine kans dat ik ooit een gruwelijk (verkeers)ongeluk (ik heb geen rijbewijs:epilepsie) krijg of nog een andere (chronische) ziekte oploop. Net zo min als ik weiger te geloven dat iedereen in Nederland dit zou moeten doen. De vergrijzing dan? Welnu, stel dat ik 50 jaar die € 1200 betaal: € 60.000, met een heel redelijke kans dat ik thuis vredig inslaap. Dus als ik mijn medicijnen niet meer vergoed krijg, waarom heb ik die verzekering dan? Om even te herhalen: In 2005 betaalde ik € 44 en kreeg ik een volledige vergoeding, in 2008 betaal ik € 101 en worden mijn medicijnen NIET vergoed! Wil de overheid zeggen dat ik dan maar af toe een pilletje minder moet nemen?

Nu is overigens het aardige dat chronisch zieken een vergoeding krijgen van €47 van de overheid. Dat zit zo: je kunt er als chronisch zieke natuurlijk niets aan doen dat je medicijnen nodig hebt voor aandoeningen aan hersenen en ruggenmerg, het hart, de nieren, de schildklier, psychische aandoeningen, cara, cystic fibrosis, diabetes type I en II, epilepsie, glaucoom, hiv/aids, kanker, Parkinson, reuma, transplantaties en ziekte van Crohn. Welnu, het blijkt dat de gemiddelde Nederlander € 103 per jaar betaald aan eigen risico. Door chronisch zieken en gehandicapten € 47 te geven betaald iedereen het zelfde.

Dit lijkt heel solidair maar toch is er iets mee mis. Veel chronisch zieken hebben door de medicijnen die ze gebruiken minder behoefte aan zorg. Dat komt omdat die medicijnen werken. Ze worden als het ware gecontroleerd waardoor ze soms verder niet veel van zorg gebruik maken. Vroeger kregen ze alles vergoed, nu worden ze met €103 gestraft. Daarnaast moeten Nederlandse belastingbetalers dit bijpassen. In de folder staat “De overheid betaalt…” maar daarmee bedoelen ze “De belastingbetaler betaalt…” Deze belastingbetaler betaalt over 2008 dus gemiddeld € 103 aan eigen risico èn de compensatie voor chronisch zieken. Als laatste wil ik het bovengenoemde lijstje aanhalen. Je zal daar als chronisch zieke maar net niet tussen staan. Dat is altijd zo als een overheid ergens grenzen aan wilt stellen. Die grenzen zijn nooit goed.

De zaken die wel zijn vrijgesteld van eigen risico nu juist die zaken waarvan je mijns inziens de prijs moet laten bepalen door de vrije markt, en helemaal niet meer moet verzekeren. Marktwerking kan namelijk wanneer de patiënt over zijn volle verstand beschikt, zoals bij consulten, periodieke keuringen en kleine, niet urgente operaties. Gecommercialiseerde huisartsenpraktijken in de V.S. zijn op zaterdag open en de huisarts beantwoordt thuis vragen via e-mail en telefoon. De prijs valt reuze mee. Bovenstaande ingrepen niet meer verzekeren kan het prijsbewustzijn van patiënten enorm bevorderen en wordt de patiënt mondiger. Hij wil wel waar voor zijn geld. Dit systeem is niet perfect maar blijkt wel degelijk in staat een goed evenwicht tussen kwaliteit en prijs te garanderen. Iemand die bewusteloos op straat ligt, kan echter moeilijk de beste ambulance uitkiezen. Vanwege de vaak verminderde wilbekwaamheid zal volledige commercialisering in de zorg onmogelijk zijn.

 

Het failliet

 

Micheal Moore stelt in “Sicko” (2007) nochtans dat de gezondheidszorg in de USA een enorme ramp is. Een door de staat gestuurd systeem, zoals in Canada of Groot-Brittannië, is beter.  Wat hij er niet bij vertelt is dat in Canada huisdieren veel snellere zorg krijgen. In Groot-Brittannië zijn de wachtlijsten zo lang dat mensen hun tanden zelf trekken en secondelijm gebruiken wanneer de verkeerde afbreekt. In Groot Brittannië wordt helemaal niemand meer geholpen: arm en rijk staan op de wachtlijst. Het land heeft zo’n beetje de slechtste gezondheidszorg van de westerse wereld. Vele duizenden mensen per jaar sterven nodeloos. Bovendien zijn aan dergelijke systemen enorme kosten verbonden, in Nederland zo’n 55 miljard per jaar! Systemen waar de staat (belastingbetalers) zondermeer betalen voor alle ziektekosten zijn hartstikke failliet. Moreel en financieel. Het is al lang en breed bekend dat zaken als abortussen en infecties met HPV etnisch gebonden zijn. Waarom is dat belangrijk? Omdat de ene groep de medische ingrepen voor de andere betaald. Niemand vindt het erg om voor ouderen te betalen, je wordt eens zelf ook oud. Niemand vindt het erg om mee te betalen voor een behandelingen van een ziekte als ALS, want die mensen kunnen daar zelf niets aan doen.

Als mensen zelf voor hun ingrepen betalen is er niets aan de hand maar zodra je meent dat andere mensen maar voor jouw abortus op moeten draaien, dan kun je een reactie verwachten. Dit heeft als resultaat dat het animo om bepaalde, soms noodzakelijke, ingrepen te verzekeren erodeert. Een goed voorbeeld hiervan is besnijdenis bij jongens. Dit werd veelal uit religieuze overwegingen gedaan. Daarom kost het nu €230 per besnijdenis (€330 voor volwassenen). Veel urologen zijn ervan overtuigd zijn dat in sommige gevallen een besnijdenis de enige optie is. Een klein sneetje in de voorhuid maken om fimosis (een te nauwe voorhuid) te verhelpen, vindt niet elke uroloog de beste optie. Zo zie je dus dat een legitieme medische ingreep haar draagvlak verliest door overdadig gebruik vanuit religieuze overwegingen. (Ik heb wel gehoord over een speciale polis voor Turken en Marokkanen om de besnijdenis van jongens onder de 17 volledig te vergoeden. Die kinderen zijn weer wilonbekwaam, maar dat is een onderwerp voor een ander artikel, omdat ik zondermeer voor speciale polissen ben, maar weer niet om je kind zonder medische grond te verminken.) De cijfers hieromtrent kun je in de doofpot stoppen of ronduit in publiciteit brengen. De eerste mogelijkheid vergroot het schandaal uiteindelijk alleen maar wanneer het onvermijdelijk uitkomt. De tweede mogelijkheid zal gezonde volkswoede opwekken. De staat heeft hier enkel keuze tussen twee kwaden.

Een Britse arts vertelt in “Sicko” dat hij van de regering een bonus krijgt indien hij mensen overhaalt om te stoppen met roken. Niet alleen rokers maar alle belastingbetalers moeten dus meebetalen aan een anti-rookcampagne van de overheid. Theodore Dalrymple, een Britse columnist: “Indien de regering beloningen aan artsen uit gaat delen om patiënten dwingelandherig over te halen te stoppen met roken verandert dat de relatie tussen de arts en de patiënt. De arts wordt een doorgeefluik van bevelen de overheid. Die bevelen kunnen goed of slecht zijn maar hierdoor kan de patiënt de gewoonte worden aangeleerd deze zondermeer op te volgen.”

De Nederlandse overheid voert t.o.v. roken een ontmoedigingsbeleid. Het is heel grappig dat in een Grote Staat, altijd voortkomend uit socialisme wat minder belang aan geld zou hechten, de macht van de overheid altijd in geld wordt uitgedrukt. De overheid laat dingen die men goed vindt stijf staan van de subsidie. Zaken die als slecht worden bestempeld staat bol van de belastingen. Er zijn zelfs geruchten over een zogenaamde “snack tax.” Artikelen, zoals junk food, waarvan overconsumptie ongezond is, maak je duurder. Van de opbrengsten kun je dan de extra zorg, die door die producten veroorzaakt wordt, betalen. Tabak staat in Nederland zo stijf van de accijns dat je daarmee alle zorgkosten voor kanker zou kunnen dekken. Accijnzen zijn echter ordinaire belastingen. Belastingen met een betuttelend vingertje. De regering wil helemaal niet dat wij stoppen met roken. Het is geen geheim dat de recente accijnsverhoging op tabak dient om gaten in de begroting te dichten. De overheid maakt gretig gebruik van onze calvinistische neiging om ons schuldig te voelen over genot.

De overheid komt steeds met maatregelen als accijns en eigen risico’s maar lost het probleem niet op. De overheid heeft er namelijk geen enkel belang bij om de achterliggende problemen van nicotineverslaving en vergrijzing op te lossen want dit levert veel meer geld op. Minder overheid staat ook bij de zorg vaak gelijk voor minder kosten. Het is een wonder dat dit door ons zo mak wordt geaccepteerd. Dergelijke overheidsmaatregelen zullen voorlopig niet worden teruggedraaid. Nobelprijswinnaar voor de economie Milton Friedman stelde al: niets is zo permanent als een tijdelijk overheidsprogramma. De overheid kan het probleem niet oplossen. Zij is niet deel van het probleem, zij is het probleem! De grootste vraag is wat de overheid eigenlijk van ons wil, behalve ons geld. Het lijkt er op dat de ziektekostenverzekering een zoveelste belastingbijdrage is geworden. Geen van de bovengenoemde oplossingen zal worden doorgevoerd. Misschien dat ooit bepaalde ingrepen uit het basispakket verdwijnen maar de zorg zal dan niet goedkoper worden. De overheid eet zo mooi van twee walletjes. Er zal heel wat bureaucratisch verzet komen tegen aanpassingen van het basispakket want dan moet men toegeven dat men in het verleden fout zat. Marktwerking en preventieprogramma’s worden soms al ingezet maar de overheid zal ten alle tijden voorkomen dat de zorg voor de consument goedkoper wordt!

 

Dit artikel is in een  versimpelde versie verschenen in de Nait Soez’n (opinieblad van de Groninger Studentenbond) nummer 3 (36e jaargang). Ik heb het artikel uitgebreid en geactualiseerd.